7 Sep
2018
Posted in: Aktuelnosti
By    No comments

Obnovljen spomenik žrtvama fašističkog terora, palim borcima NOR-a i Crvene armije u Stajićevu

Investitor: Ministarstvo rada i socijalne politike – sektor boračko-invalidske zaštite Republike Srbije
Izvođač radova: „Garnet“ DOO iz Beograda
Izrada projektno-tehničke dokumentacije: Zavod za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin
Odgovorni projektant: Dragana Šijak-dia
Saradnici: Branislav Milić-etnolog, Željko Popov-dia master
Konzervatorski nadzor: Dragana Šijak-dia, Branislav Milić-etnolog i Željko Popov-dia master.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Spomenik je posvećen zajedničkim žrtvama fašističkog terora i palim borcima NOR-a iz Stajićeva, kao i sedmorici Crvenoarmejaca poginulih početkom oktobra 1944. godine tokom borbi za oslobađanje sela od nemačkog okupatora. Postavljen je u crkvenoj porti u neposrednoj blizini SPC Uspenja Bogorodice.

Ubrzo po završetku Drugog svetskog rata, već 1946. godine, je od strane Narodnog fronta pokrenuta inicijativa za podizanje spomenika, što je iste godine i učinjeno sredstvima te organizacije, kao i  prikupljenim dobrovoljnim prilozima meštana. Lokacija ovog spomenika je nesvojstvena spomenicima posvećenim NOB-u i ostaje nepoznato zašto je spomenik sa komunističkim obeležjima i simbolikom tipičnom za tu ideologiju postavljen u okruženju SPC, u vreme kada su te dve ideologije bile veoma suprotstavljene. Iz tih razloga ovaj spomenik predstavlja kuriozitet. Od vremena postavljanja do danas spomeniku nije menjan izgled, osim što nedostaje crvena petokraka. Promene u odnosu na originalan izgled su nastale i uklanjanjem nekadašnjeg zidića oko grobnog mesta i postavljanja metalnih stubića i lanaca za istu svrhu. Svi segmenti spomenika su izrađeni od veštačkog kamena, sa tri ugrađene bele mermerne ploče: dve na prednjoj strani, od kojih je gornja posvećena žrtvama fašističkog terora, a donja poginulim borcima u ratu, dok je na zadnjoj strani ploča posvećena poginulim Crvenoarmejcima „braći Rusima“.

Stanje spomenika pre radova na obnovi

Spomenik je bio u prilično lošem stanju. Da bi se sprečila njegovu dalja degradacija, bilo  neophodno izvesti konzervatorsko-restauratorske radove. Biofilm i organske nečistoće (kolonija lišaja, mahovine, naslaga gljivica i plesni) su prekrivale površine spomenika, a  na pojedinim delovima postojala su i mehanička oštećenja u vidu prslina i manjih kraterskih oštećenja, okrznuća i oštećenja na slovima. Ispisani tekst na pločama je usled spadanja crne uljane boje sa slova u većoj meri bio nečitak. Prostor oko spomenika bio je ograđen većim brojem niskih iskrivljenih stubića međusobno povezanih lancima, koji su u velikoj meri korodirali. Isti prostor je bio ispunjen brojnim korenjem divljeg rastinja.


Konzervatorsko – restauratorski radovi

Izvedeni su konzervatorsko-restauratorski radovi u vidu čišćenja kamenih i mermernih površina, sanacije oštećenja, obnove teksta, preventivne aseptičke, hidrofobne i antigrafitne zaštite. U sklopu uređenja neposrednog okruženja spomenika  u vidu pareternog uređenja  omogućenaje  komunikacija sa spomenikom, izradom prilazne staze.
Obnovom spomenika u Stajićevu nije naglašen samo spomenički i memorijalni karakter prostora u kojem se spomenik nalazi, već je stvoren povoljniji vizuelni utisak okruženja oko same crkve sv. Uspenja Bogorodice, inače spomenika kulture od velikog značaja za Republiku Srbiju.



Branislav Milić, etnolog

Podelite Vaše mišljenje, ostavite komentar...

*