Kuća Vladimira Glavaša u Vranjevu

Veliki značaj

Kuća porodice Glavaš predstavlja vredan primer bogatije građanske kuće podignute na početku XIX veka u Vranjevu. Sagrađena je u stilu klasicizma (bidermajera) kao prizemna ugaona građevina, postavljena na regulacionu liniju ulica J. Marinkovića i S. Markovića. Osnova je pravougaona, fasade su izdeljene pilastrima na polja nejednake širine između kojih se nalaze prozorski otvori bez dekoracije. Ispod svakog prozora je ukras u vidu pravougaonika zasečenih uglova na kojima se nalazi aplikacija u obliku romba. Sokl je naglašen u malteru a potkrovni venac je izražene profilacije. Na podužnoj fasadi je velika trokrilna drvena kolska kapija, sačinjena od horizontalno postavljenih daščica. Krov je dvovodni, strm i pokriven biber crepom, a zabat je sa zarubljenim vrhom tako da ima trapezasti oblik. Ispod srednjeg dela zgrade je podrum zasveden poluobličastim svodom.

Kuća porodice Glavaš je zaveštana crkvi od nekadašnjeg vlasnika Vladimira Glavaša. Na glavnoj fasadi je postavljena mermerna ploča sa natpisom: «Ovde se rodio dr Vladimir Glavaš, veliki narodni dobrotvor 1834-1909. godine.»
Dr Vladimir Glavaš je diplomirao prava u Pragu 1862. godine. Na liceju u Bratislavi bio je školski drug sa Jovanom Jovanovićem-Zmajem, a kasnije su zajedno studirali pravo u Pragu. To prijateljstvo se održalo i posle završetka školovanja i studija, pa su kod Vladimira Glavaša u Vranjevo navraćali osim Jovana Jovanovića-Zmaja, i Svetozar Miletić, Đura Jakšić i drugi najistaknutiji Srbi toga vremena u Austro-Ugarskoj. Otvorio je advokatsku kancelariju u Novom Bečeju, ali je radio vrlo kratko vreme kao advokat, jer se taj poziv nije slagao sa njegovim moralnim i životnim načelima.

U kući se nalaze ostaci stilskog nameštaja i nekoliko portreta. Drvenarija-ragastoi, vrata, prozori, brave, ključevi, tapete i zidna dekoracija nisu menjani te doprinose autentičnosti i jedinstvenosti objekta. Kuća je izrazit i čist primerak kuće iz vremena bidermajera sa svojom intimnošću i toplinom. Kako su delimično sačuvani ostaci stilskog nameštaja i unutrašnja dekoracija, ambijent je potpuniji i dočarava utisak iz vremena kada je sagrađena.
Glavaševa kuća, opštinska zgrada i pravoslavna crkva predstavljaju skladnu ambijentalnu celinu Vranjeva.
Kuća je stavljena pod zaštitu zakona, zajedno sa enterijerom, nameštajem i portretima. Odlukom IV Skupštine Vojvodine proglašena je za kulturno dobro od velikog značaja za Republiku.

Konzervatorsko-restauratorski radovi obavljeni su u periodu od 2007. do 2009. godine i obuhvatali su radove na zameni krovne konstrukcije i pokrivača, restauraciji fasade i enterijera (zidna slikana dekoracija, nameštaj i drvenarija). Obnovnjene su i ekonomski objekti unutar ograđenog imanja i uređeno parterno zelenilo. Danas se u kući nalazi Zavičajni muzej.
 

Literatura:
S.Bakić,Graditeljsko nasleđe na teritoriji opštine Novi Bečej, Građa za proučavanje spomenika culture Vojvodine XX,Novi Sad 1999, 9-54; Dokumentacija Pokrajinskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture Novi Sad

Kuća Glavaša pre restauracije
Kuća Glavaša pre restauracije

 

Kuća Glavaša posle restauracije
Kuća Glavaša posle restauracije

 

Primaća soba pre obnove
Primaća soba pre obnove

 

Primaća soba posle obnove
Primaća soba posle obnove