Crkva Vaznesenja gospodnjeg u Šurjanu

Veliki značaj

Selo Šurjan, u neposrednoj blizini Jaše Tomića, udaljeno je od rumunske granice nepuna 2 km. Prisilno pokatoličenje i pomađarivanje koje su sprovodile lokalne vlasti pograničnog sela Čavoš na rumunskoj strani, navelo je srpsko stanovništvo da 1783. pređe u sela Vojne granice Samoš, Šurjan i Boku. Tada su stanovnici Čavoša preneli ikone sa svog ikonostasa u Šurjan, čija je Vaznesenjska crkva u današnjem obliku podignuta 1940. godine na mestu starijih građevina (prve iz 1765. i druge iz 1835). prema projektu Vršačkog inženjera Josifa Joanovića. Sve prenete ikone iz rumunskog Čavoša (njih tridesetak) i dva para carskih dveri, nastale u XVIII veku, podeljene su u tri serije prema stilskim osobenostima.

Prva grupa pripada krugu zografa oko Nedeljka Popovića Šerbana i sve imaju kao okvir uzanu zlatnu i crvenu traku, a preslikane su delimično ili potpuno. Na njima je graficizam manje izražen, pojednostavljena je linija odeće, ali čist kolorit i solidna tehnika upućuju na Šerbanovo okruženje.

Drugu seriju čine ikone slabog seoskog majstora, više etnografskih nego umetničkih vrednosti.

Celivajuće ikone čine treću grupu zajedno sa ikonom sv. Simeona i sv. Save Srpskog. Postoji još jedna veća živopisana drvena ploča, verovatno deo ikonostasa, sa figurama proroka. Iako varirajući u kvalitetu, sve ikone sa ikonostasa u Čavošu prenete u šurjanačku bogomolju, ostaju u domenu tradicionalnog zografskog slikarstva putujućih samouka.

O.Milanović-Jović,Iz slikarstva i primenjene umetnosti Banata,Građa za proučavanje spomenika kulture Vojvodine VI-VII (Novi Sad 1976) 182-183, Popis slikarskih i vajarskih dela u društvenom posedu i privatnoj svojini na području Banata V, Novi Sad1981,78-79

Zapadna fasada
Zapadna fasada

Detalj
Detalj