Srpska pravoslavna crkva Vavedenja Bogorodice (Vavedenjska crkva)

Kategorizacija: Spomenik kulture od velikog značaja
Adresa: Ulica Cara Dušana
Katastarska parcela br. 1416 K.O. Zrenjanin

 
Gradnulička crkva je sagrađena 1777. na starijem kultnom mestu, gde je prema predanju, krajem XVI ili početkom XVII veka bio manastir u kome je služio i činio čudotvorstva monah Rafailo, pristigao iz Hilandara. Tokom vremena njegov grob je postao mesto hodočašća, obeležen u XVIII veku kapelom, izgrađenom uz južnu fasadu crkve. To je poligonalna građevina od opeke, malih dimenzija, pokrivena visokim piramidalnim krovom. Drvena vrata sa žlebovima koji formiraju paralelne rombove i profilisani krovni venac predstavljaju jedine dekorativne elemente.

Vavedenjski hram, izveden u barokno-klasicističkom maniru, jednobrodna je građevina sa prostranom polukružnom oltarskom apsidom i plitkim pevnicama. Sa severne i istočne strane zidovi su podupreti masivnim kosim potpornim stupcima. Visoki zvonik se uzdiže nad zapadnom fasadom, kojom dominiraju četiri slepe niše i jedan prozorski otvor istog oblika, sa blago zaobljenim profilisanim lukovima iznad. U zoni zabata koji je barokno oblikovan sa volutama, nalazi se dva ovalna prozora a na vrhu se završava sa vazama. Portal je uokviren profilisanim kamenim dovratnicima sa gvozdenim dekorisanim spoljnim vratima na kojima je godina 1826. U porti hrama nalazi se brest koji je pod zaštitom Pokrajinskog zavoda za zaštitu prirode.

Ikonostas je rad Arsenija Teodorovića sa početka XIX veka. Ikonostas je visoka pregrada sa razvijenim ikonografskim programom karakterističnim za period klasicizma, čiji je jedan od najeminentnijih predstavnika sam Teodorović. (Sačuvano je pismo Arse Teodorovića Jovanu Vitkoviću godine 1816. u kome se spominje slikarev rad u Gradnulici). Carske dveri i zidne slike u naosu i oltaru delo su Steve Aleksića iz 1914. godine.

Konzervatorski radovi su izvođeni 1964-65, 1971,1979. i 1995. a 2000. godine postavljeno je podno grejanje.

Unutrašnjost crkve je 2004. godine oslikana zidnim slikama koje su rađene u maniru tradicionalnog vizantijskog slikarstva ali bez saglasnosti Zavoda.
 

Gradnulička crkva
Gradnulička crkva