Crkva Svetog Prokopija u Srpskoj Crnji

Veliki značaj

Srpska pravoslavna crkva posvećena je svetom Velikomučeniku Prokopiju. O vremenu gradnje hrama postoji nedoumica. Prema S. Borovskom, sazidan je 1775. godine. Međutim, zapis u kartuši ispod carskih dveri, pronađen prilikom obnove crkve 1892., govori da je crkva podignuta 1788. godine. Građevina je uobičajeno jednobrodna, veoma izdužene osnove sa polukružnom apsidom i niskim zvonikom sa isturenim tremom koga ukrašavaju dva stuba koji drže u zoni krovnog venca trougaoni timpanon. Zidne površine su skromno obrađene sa plitkim pilastrima između prozora, dok je krovni venac jednostavno profilisan. Unutrašnjost je poluobličasto zasvedena, hor nose dva stuba, a ograda je urađena od niza drvenih balustrada.

Ikonostas je nastao u različitom vremenskom razdoblju – stariji deo je delo majstora prelaznog perioda iz 1788. godine, a mlađi je rad Đure Jakšića iz 1853. godine. Bogorodičin tron, Arhijerejski tron, Pevnice i grupa od nekoliko ripida, takođe je radio Đura Jakšić – najznačajniji slikar srpskog romantizma. Iako pripadaju njegovim ranim radovima u kojim je osetna tendencija da se postigne sličnost sa ikonama Konstantina Danila, crnjanske ikone značajne su među malobrojnim Jakšićevim delima iz oblasti crkvenog slikarstva.

Zavod za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin uradio je konzervatorsko restauratorski projekat za rekonstrukciju fasade crkve 2011. godine. Radovi na obnovi zapadne fasade i tornja zvonika završeni su tokom iste godine. Zanimljivo je napomenuti da je forma kape zvonik izmenjena i vraćena u oblik kakav je bio u 19. veku.

Godine 2011. takođe su urađeni ispitivački radovi na ikonostasu crkve.

Literatura;
M.Jovanović,Srpsko slikarstvo u doba romantizma,Novi Sad 1976,215-219;
Dokumentacija Pokrajinskog zavoda za zaštitu spomenika kulture Novi Sad

Dokumentacija Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin

 

srpska crnja crkva zapadna fasada
Zapadna fasada

srpska crnja crkva jugoistočna fasada
Jugoistočna fasada

srpska crnja crkva unutrašnjost crkve
Unutrašnjost crkve


Ikonostas


Bogorodičin tron


Ikona Jovana Preteče


Carske dveri


Stara fotografija


Izgled zapadne fasade nakon radova 2011.


Zvonik nakon radova 2011.