2 Jun
2017

Knjiga ,,SECESIJA U ARHITEKTURI ZRENJANINA”

PROMOCIJA KNJIGE ODRŽAĆE SE 27.6.2017 12h U BAROKNOJ SALI GRADSKE KUĆA
adresa: Trg slobode 10

Knjiga “Secesija u arhitekturi Zrenjanina” izašla je u izdanju Zavoda za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin krajem decembra 2016. godine. Autor ove publikacije je Vesna Majstorović, istoričar umetnosti – konzervator, zaposlena u istom Zavodu, a recenzent dr Aleksandar Kadijević, redovni profesor Filozofskog fakulteta u Beogradu. Tehničku pripremu i grafički dizajn uradio je Studio Maksimov iz Novog Sada, fotografije Zoran Međo i Ljubomir Maksimov. Štampana je u štampariji Sajnos iz Novog Sada. Na kraju knjige nalaze se rezimei na engleskom, mađarskom i nemačkom jeziku.
Knjiga je štampana sredstvima Ministarstva kulture i informisanja Republike Srbije i Grada Zrenjanina. Nastala je nakon višegodišnjeg istarživačkog rada, uvažavajući analitičke priloge ranijih istoriografa na tom polјu.

Autor: Vesna Majstorović, istoričar umetnosti – konzervator
Izdavač: Zavod za zaštitu spomenika kulture Zrenjanin
Za izdavač: Milan Kovačević
Recenzija: Prof. dr Aleksandar Kadijević
Fotografije: Zoran Međo i Ljubomir Maksimov
Lektor i korektor: Branka Srdić Živanović
Grafički dizajn i tehnička priprema: Ljubomir Maksimov
Štampa: SAJNOS, Novi Sad
Tiraž: 500
*****************************************************************************************************************************

SecesijaZR - koriceBB-page-001 sm

Novi pravac u umetnosti – secesija (ar nuvo) pojavlјuje se u Zrenjaninu već krajem XIX veka, u periodu kada se i u drugim razvijenijim evropskim centrima započinje sa izgradnjom jedinstvenih i sveobuhvatnih umetničkih dela, koja je u arhitekturi trebalo da označi raskid sa do tada važećim neostilovima akademizma, zalažući se za slobodu individualnog stvaralaštva.
Najveći broj zrenjaninskih secesijskih građevina nastao je u vreme intenzivnog privrednog uspona i vrlo žive graditelјske aktivnosti koje se posebno ubrzavaju pred sam početak Prvog svetskog rata. O tome svedoči veliki broj zahteva građana nadležnim gradskim vlastima za dobijanje građevinske dozvole, da na još uvek ponekom slobodnom placu ili na mestu već dotrajale kuće užeg i šireg centra grada, sagrade svoju novu ili modernizuju već postojeću staru, stambenu ili stambeno-poslovnu zgradu.
Pored stambenih kuća, palata i vila, secesijski stil u Zrenjaninu prihvataju i državne institucije kroz projekte svojih javnih zdanja, kao i crkva. Grade se dve državne osnovne škole, biskupski ordinarijat, čelični „Veliki most“ preko Begeja, kao i fotografski atelјe, zdravstvena ustanova – sanatorijum, robna kuća nameštaja, dečiji vaspitni zavod i novčani zavod. Secesija se, uglavnom, kod svih ovih objekata izražavala u dekorativnim fasadnim ukrasima, geometrijskog i vegetabilnog porekla, ponekad sa figurama i maskama ili u kombinaciji sa elementima prolazećih neostilova. Primenjuju se novi građevinski materijali za ukrašavanje fasada i enterijera: fasadna cigla, staklo, čelik, kao i keramičke pločice i liveno gvožđe.

ceo

Primeri zrenjaninske secesijijske arhitekture bliske su bečkoj i mađarskoj varijanti secesije. Projekti za većinu tih zgrada delo su lokalnih građevinskih majstora i preduzimača, ali i školovanih arhitekata koji su dolazili iz većih centara ondašnje Austrougarske – Budimpešte, Praga ili Temišvara. Arhitekte koje dolaze iz Budimpešte i rade zajedno, u tandemu, su: Filip Karolјi i Lajoš Bosruker (zgrada Prve hrvatske štedionice), Močanji Karoj i Sekej Marcel (palata Lazara Dunđerskog), kao i Časar K. Ferenc (dve narodne osnovne škole u nekadašnjoj Opovačkoj i Nemačkoj četvrti). Viktor Beneš, arhitekta iz Praga, za tadašnjeg direktora fabrike šećera Viktora Eleka, projektuje vilu, kao i druge prateće građevine ovog značajnog industrijskog kompleksa u gradu. Arhitekta Laslo Sekelј dolazi iz Temišvara da, za Zrenjanin 1913. projektuje jedan od najvrednijih industrijskih objekata u gradu – zgradu gradske klanice.
Baveći se istorijsko – umetničkom analizom svake od ukupno 22 predstavlјene secesijske građevine pokušali smo da pojedinačno istaknemo njihove autentične vrednosti i osobenosti kako bi se na osnovu zajedničke predstave o njima stekao uvid o bogatstvu arhitektonskih oblika koji nas okružuju.

2

Autor:
Vesna Majstorović, Istoričar umetnosti – konzervator

Uredio:
Bojan Kojičić, Istoričar umetnosti – konzervator

Podelite Vaše mišljenje, ostavite komentar...

*